 Een vriend van mij woont in de Leidsestraat in Amsterdam, tussen de Prinsengracht en het Leidseplein. De winkels waren gewoon open op Koninginnedag, en dus ging hij boodschappen doen.
Bij Albert Heijn wilde ze hem geen treetje bier meegeven. Mocht niet van de politie. Eén biertje was het maximum. Na veel zeuren ("Toe nou, jullie kennen me toch, ik woon hier om de hoek, ik ben vaste klant", etcetera etcetera etcetera) kreeg hij drie blikjes mee. Op weg naar huis werd hij aangehouden. Hij was in overtreding. Hij mocht niet meer dan één blikje bier in zijn bezit hebben. Hij werd boos omdat hij een buurtbewoner was en geen koninginnedagtoerist en kon in zijn boosheid de politieman vermurwen. Hij mocht godlof zijn drie blikjes mee naar huis nemen!
Het is allemaal echt gebeurd. Twintig jaar geleden zou het een mop zijn geweest: Aangehouden door de politie omdat je drie biertjes in je bezit had op Koninginnedag. Nederland was vrij en blij. Niemand had het geloofd. Vandaag de dag is het realiteit.
Ik was de afgelopen maand een paar keer te gast bij het populaire tv-programma Spuiten en Slikken van BNN. We hadden op een van die heerlijke warme meiavonden opnamen gemaakt in de Conscious Dream Lounge in de Kerkstraat, en na afloop gingen professioneel proefkonijn Filémon, regisseur David en ik nog even in een café een biertje drinken. Het was de eerste echt warme avond van het jaar, ruim boven de twintig graden, en de meerderheid van de klanten stond buiten op de stoep. Er stonden ook een paar tafeltjes en stoelen buiten: het café had dus ook een terrasvergunning. Op een gegeven moment kwam er een politiegolfje aanrijden. De auto bleef voor het terras staan. De politieman en -vrouw stapten niet uit, maar keken dreigend naar de mensen op de stoep. Binnen enkele minuten liepen de eerste klanten maar naar binnen.
Voor mij is dat onbegrijpelijk! Die politiemensen moeten me eerst heel duidelijk gaan uitleggen wat er niet klopt voordat ik ga bewegen. Maar uit eigen beweging maar vast weg gaan om moeilijkheden te voorkomen? Geen denken aan. Zo ben ik niet opgevoed. Niet door mijn ouders, en niet door het onderwijs dat ik tot aan het eind van de jaren zeventig gevolgd heb. Het wantrouwen ten opzichte van de autoriteiten was een normaal onderdeel van die opvoeding. Want mensen die de macht hebben, maken er altijd een keer misbruik van, een kwestie van de kat op het spek binden. Kijk maar naar de man die verantwoordelijk is voor het innen van de verkeersboetes, procureur generaal Dato Steenhuis. Die gaf zijn chauffeur steevast opdracht om honderdveertig te rijden met een blauw zwaailicht aan. Alleen als hij geen haast had, dan mocht de chauffeur honderddertig rijden, zonder zwaailicht…
ABUSE OF POWER COMES AS NO SURPRISE stond er jarenlang op een billboard op het Damrak. De twintigers en dertigers die de klandizie van het café uitmaakten en zo gedwee naar binnen schuifelden bij het zien van één enkel politiegolfje zijn zonder die wijsheid opgevoed.
Hoe heeft het zo ver kunnen komen?
Stukje bij beetje wordt ons onze vrijheid afgepakt. Zonder dat we er erg in hebben. Het begon rond 1995, als onderdeel van het integratieproces van de Europese Unie. Er is nog nooit zoveel blauw op straat geweest, en grote affiches in Amsterdam vragen om nóg meer 'collega's'. Wat mij betreft, is er veel te veel blauw op straat. Een bevriende Colombiaanse arts zei me eens: ‘In Europa zijn zoveel regels dat je niet meer kunt leven’.
Als je een kikker in een gloeiend hete pan gooit, springt hij er meteen uit. Een kwestie van kikkerinstinct. Als de pan koud is en je zet het vuur heel laag aan, merkt de kikker pas dat hij in de val zit als het te laat is. Hij wil er uit springen, maar dat lukt niet meer door de hitte. Het kikkerinstinct heeft 'm in de steek gelaten. In dit kikkerlandje staat de pan al een tijd op het vuur. Kunnen we er nog uitspringen?
Arno Adelaars |
